Bezienswaardigheden

Oterleek
Oterleek is een dorp in de gemeente Schermer, in de provincie Noord-Holland, maar het ligt niet in de polder de Schermer. Het dorp ligt binnen de Westfriese Omringdijk en het dorp kan daarom tot West-Friesland gerekend worden. Het ligt circa vijf kilometer ten oosten van Alkmaar. Nog voor de inpoldering van de Schermer en de Waert (na inpoldering polder de Heerhugowaard) lag Oterleek op een eiland tussen beide meren in. Oterleek is tijdens het Spaanse beleg van Alkmaar in opdracht van Diederik Sonoy grotendeels afgebrand. Sonoy verdacht de inwoners van het dorp ervan samen te werken met de Spanjaarden.

Tot 1 augustus 1970 was Oterleek een zelfstandige gemeente. Tussen Oterleek en de Schermer bevindt zich een hefbrug over de Schermerringvaart. Vlak naast deze brug staat de korenmolen De Otter. Bij Oterleek bevindt zich sinds de jaren 20 een transformatorstation dat een belangrijk knooppunt vormt in de elektriciteitsvoorziening van Noord-Holland boven het Noordzeekanaal. Het dorp ligt tegenwoordig op slechts enkele kilometers afstand van de nieuwste uitbreidingswijken van Heerhugowaard. Vroeger was de afstand tussen beide plaatsen aanzienlijk groter. Het rustige karakter van het dorp zou deels verloren kunnen gaan als Heerhugowaard verder uitbreidt richting Oterleek. Molen ‘De Otter’ is een in 1900 gebouwde en als korenmolen ingerichte achtkante bovenkruier. De molen staat aan de westrand van het dorp, aan de Ringsloot van de Heerhugowaard.

De Otter is een met riet gedekte korenmolen in Oterleek. Het is een achtkantige houten molen. Al vanaf waarschijnlijk 1633 heeft in Oterleek een molen gestaan. De voorganger van de huidige molen is in 1899 afgebrand. Daarna is het molenaarshuis en de restanten van de molen verkocht en is de huidige molen gebouwd. In 1963 is het maalbedrijf gestopt, en de molen verkocht aan de gemeente. Die heeft hem in 1974 overgedragen aan Stichting De Schermer Molens. De molen is tegenwoordig in beheer bij De Raphaelstichting, die de molen en een bakkerswinkel in de naastgelegen schuur runt met behulp van verstandelijke gehandicapten. De molen draait en maalt regelmatig.

Strijkmolens Rustenburgblog645x304
Een strijkmolen is een watermolen met een zeer geringe opvoerhoogte, die het water als het ware wegstrijkt” van de ene naar de andere boezem; de molen heeft zelf geen functie als poldermolen, hoewel de constructie ervan gelijk is. In feite is het een boezemgemaal. De term “strijkmolen” werd alleen in Noord-Holland gebruikt.

Alle strijkmolens bemaalden de Schermerboezem; er stonden oorspronkelijk veertien stuks. Toen in 1941 de waterhuishouding daarvan werd veranderd, verloren de op dat moment nog bestaande strijkmolens hun functie. Acht van deze bestaan nog steeds.
De strijkmolens zijn/waren:
– Strijkmolen A in Oudorp (verdwenen)
– Strijkmolen B in Oudorp
– Strijkmolen C in Oudorp
– Strijkmolen D in Oudorp
– Strijkmolen E in Oudorp
– Strijkmolen Geestmerambacht in Oudorp (Ambachtsmolen)
– Strijkmolen H in Rustenburg (verdwenen)
– Strijkmolen I in Rustenburg
– Strijkmolen K in Rustenburg
– Strijkmolen L in Rustenburg

Daarnaast was er een zesde strijkmolen aan de Molenkade in Oudorp, die al snel verbrandde (in 1688) en nooit meer werd herbouwd. Drie strijkmolens achter Oudorp werden in 1941 afgebroken.

De route van de Ronde van de Westfriese Omringdijk 135 km voert langs de Ambachtsmolen Oudorp en de strijkmolens van Rustenburg. De 135 en 80 km afstanden vanuit Alkmaar leiden ook langs de Oudorper molens aan de Hoornsevaart.

Poldermuseum, Heerhugowaard
(alleen aan route 50 en 80 km vanuit Alkmaar)
Het museum is gevestigd in het voormalige gemaal aan de zuidelijke ringdijk aan de Huygendijk. Daar is de polder het diepst. Bij de drooglegging van ‘De Grote Waert’ in 1631 waren destijds 47 windmolens betrokken.  Daarvan zijn slechts de 3 molens bij Rustenburg overgebleven. In 1877 werd het eerste gedeelte van het gemaal gebouwd op de plek waar eerder de poldermolens aan het zuidelijke einde van de Oostertocht stonden. In het gebouw werden twee stoommachines (samen 120 pk) met schroefpompen (= vijzels) geplaatst. Vanaf 1889 werden het gebouw en de kolenloods vergroot en de machinerie vernieuwd zodat er uiteindelijk in 1907 twee stoommachines van elk 210 pk plus 2 centrifugaalpompen in bedrijf waren. Er werd met stoomkracht gemalen tot 1935 toen er 2 dieselmotoren met ongeveer hetzelfde vermogen werden geplaatst (minder kosten aan arbeid, brandstof en onderhoud). In 1941 (oorlogstijd!) werden twee elektromotoren geïnstalleerd van elk 220 pk, die gekoppeld werden aan dezelfde pompen als de diesels. Deze krachtbronnen die per min. 350 m3 water konden wegwerken, werden zonodig afwisselend gebruikt om, als er gemalen moest worden, gebruik te maken van de energie (olie of elektra) die op dat moment verkrijgbaar was. Na de oorlog werd alleen elektra gebruikt; de diesels werden in 1945 verkocht voor een bedrag van 20.000 gulden. In 1961 werd de vroegere ketelruimte van het gemaal ingericht als vergaderruimte voor het polderbestuur. Het oude polderhuis was n.l. te zeer vervallen. Deze vergaderzaal werd ingericht als ‘poldermuseum’, toen de polder Heerhugowaard (officieel in 1980) deel ging uitmaken van het waterschap Groot-Geestmerambacht. Het museum werd geopend in het jubileumjaar 1979 toen de polder 350 jaar bestond. In 1972 “werd een aanvang gemaakt met de automatisering van de bemaling, gevolgd door de bouw van een nieuwe kroosbrug met reinigingsinstallatie, voltooid in 1975. In 1994 zijn de bijna een eeuw oude pompen definitief tot stilstand gekomen, na de opening van het nieuwe, geheel automatisch werkende gemaal met kroosreiniging. In het nieuwe gemaal staan drie elektromotoren met pompen die elk 150 m3/min water kunnen lozen. Nadien is het oude gebouw geheel gerestaureerd en heringericht, waarbij dat de pompen en elektromotoren op hun plaats bleven. Sinds 8 september 1994 is het gebouw eigendom van de stichting ‘Den Huygen Dijck’.

HoornEnkie
De start/stempelplaats Café ’t Schippershuis ligt in Hoorn aan de haven tegenover de Hoofdtoren. De Hoornse haven heeft in de loop der eeuwen een grote rol in het karakter en de ontwikkeling van de stad gespeeld. Eens was de haven het vertrekpunt van de schepen van de machtige V.O.C., later vond de vissersvloot er een thuishaven en tegenwoordig is de Hoornse haven een geliefde pleisterplaats voor watersporters.
Ook vinden schepen van de bruine vloot een vaste ankerplaats in Hoorn. Aan boord van deze schepen kunnen zeildagtochten en vakanties op het water worden gemaakt.

De Scheepsjongens van Bontekoe staan opvallend tegenover Café ’t Schippershuis. Kent u “De Scheepsjongens van Bontekoe”, geschreven door Johan Fabricius? Het boek speelt in de tijd van de Verenigde Oost-Indische Compagnie. Tientallen schepen keerden toen beladen uit Oost-Indië terug. Eén ervan was de schipper Willem IJsbrantsz Bontekoe, een legendarische figuur uit Hoorn. Op zijn schip monsterden, in het verhaal van Fabricius, drie jongens aan voor hun eerste reis over de wereldzeeën. Hun namen waren Rolf, Padde en Hajo. Beeldhouwer Jan van Drunen kreeg in 1967 de opdracht om de drie zeebinken in brons te maken en sindsdien turen de jongens over het water van de haven.

Zuiderzeemuseum in Enkhuizen
In 1932 sloot de Afsluitdijk de Zuiderzee af en kregen de twee binnenmeren de naam IJsselmeer en Markermeer; het gedeelte buiten de dijk hoorde voortaan bij de Waddenzee. Het Zuiderzeemuseum richt zich op de geschiedenis, actualiteit en toekomst van dit gebied. De thema’s water, ambacht en gemeenschappen staan centraal. In het buitenmuseum met historische gebouwen en het binnenmuseum met thematische tentoonstellingen wordt dit verhaal zichtbaar gemaakt. Erfgoed, beeldende kunst, fotografie en vormgeving spelen hierin een belangrijke rol. In het openluchtgedeelte van het museum staan authentieke panden uit het voormalige Zuiderzeegebied, zoals een kerk, een visrokerij, winkels en woonhuizen uit de omliggende vissersdorpen. Medewerkers en vrijwilligers tonen historische ambachten en het dagelijks leven van begin vorige eeuw. Iedereen kan spelenderwijs kennis maken met de handvaardigheden van toen en nu. Een aantal presentaties biedt een moderne interpretatie van traditionele technieken, materialen en thema’s, zoals het touwproject van Christien Meindertsma naast de touwslagerij.
Het buitenmuseum is weer open vanaf zaterdag 31 maart 2012.

Het binnenmuseum is de schatkamer van de Zuiderzee. Wisselende tentoonstellingen tonen de rijke collectie van het museum in een actuele context. Zo krijgt het Zuiderzeeverhaal ook vandaag betekenis. Met historie, fotografie, streekdrachten, design en een leerzame familietentoonstelling biedt het binnenmuseum voor ieder wat wils.

Vuurtoren ‘de Ven’ bij Andijkvuurtoren200x120
De vuurtoren is in 1700 gebouwd (tegelijk met de vuurtorens van Marken en Hoek van ‘t IJ) om de schippers op de Zuiderzee de weg naar Amsterdam te wijzen.
‘Een ruig bouwsel, dat niet fraai mag heten, maar dat ook nooit enige pretentie in die richting heeft gehad’’.  Zo typeerde in 1963 een lokale courant de witgepleisterde vierkante vuurtoren De Ven. De toren was er slechts om nuttig te zijn voor de scheepvaart, maar onbedoeld is dat ruige bouwsel een zeer passend element in het vlakke West-Friese landschap.
Tijdens de Gouden Eeuw was er op de belangrijke scheepvaartroute naar Amsterdam behoefte aan goed zichtbare herkenningspunten. In 1700 besluiten daarom de Staten van Holland en West-Friesland tot de oprichting van drie ‘Suydersee Vuur Bakens’: bij De Ven, op Marken en op het vuurtoreneiland nabij Durgerdam. Alleen de toren van Marken kreeg een kolenvuur, en daarmee méér licht. De Ven en het vuurtoreneiland moesten het doen met olielampen als torenlicht.
Alleen bij De Ven is de originele bouwwijze van de vuurtoren nog af te lezen: een vierkante, bakstenen toren met op elke hoek, in een verticale lijn, uitspringende muurbekleding, zogenaamde hoeklisenen. De eerste steen werd gelegd op 1 juli 1700. De burgemeesters van Amsterdam, Hoorn, Enkhuizen en Medemblik, ofwel het College van Pilotage, gaven de opdracht tot de bouw.

Kasteel Radboud in Medemblik
radboud
Is de enig overgebleven Westfriese dwangburcht van Floris de Vijfde. In het 13e eeuwse kasteel is een bescheiden collectie gehuisvest van voorwerpen die de historie van het gebouw illustreren. Daarnaast is er een vaste tentoonstelling die inzicht biedt in het dagelijks leven in de Middeleeuwen.Het kasteel is prachtig gelegen aan de kust van de voormalige Zuiderzee. Kasteel Radboud is gelegen in Medemblik, een gezellig stadje waar u zich zowel op het culturele als sportieve vlak uitstekend kunt vermaken.
Korte geschiedenis:
Volgens een legende uit 1517 stond er in de zevende eeuw op de plek aan de Zuiderzee het kasteel van Radboud, koning der Friezen. Resten van dit kasteel zijn nooit teruggevonden, maar aan het eind van de 13e eeuw verrees wel degelijk een sterke burcht in Medemblik aan de Zuiderzee. Graaf Floris V van Holland liet deze burcht bouwen op een goed verdedigbare plek, die aan drie kanten was omringd door de Zuiderzee. Floris bouwde de burcht als onderdeel van een reeks burchten om de Westfriezen in bedwang te houden.
Het enige kasteel uit deze reeks dat nog bewaard is gebleven, is het kasteel Radboud. Van deze dwangburcht zijn twee woonvleugels en een vierkante en een ronde toren intact gebleven. De omvang van de oude burcht is nog te zien op het terrein van het kasteel. Het grondplan komt in grote lijnen overeen met dat van het Muiderslot.

Kolhorn
Één van de vier startplaatsen,  is een dorp in de Westfriese gemeente Hollands Kroon in de provincie Noord-Holland. Kolhorn wordt voor het eerst in 1288 genoemd. Het dorp Colhorn lag tot 1844 aan de Zuiderzee en was een vissersdorp. Sinds het inpolderen van de Groetpolder, de Waardpolder en de Wieringermeer ligt het dorp zo’n 20 kilometer landinwaarts. Overblijfselen van de vroegere situatie zijn nog te zien op de Westfriese Omringdijk. Op de dijk staan nog een paar oude boeten (schuren). Hierin werd vroeger turf en andere handelswaar opgeslagen in afwachting van verder vervoer landinwaards. In de boeten zijn twee musea gehuisvest. Kolhorn is grotendeels Rijks beschermd dorpsgezicht. Het dorp heeft ook een dorpskerk uit de 17de eeuw de Laurenskerk.

Eenigenburg
Het historische kleine terpdorp ligt in het westen van de gemeente Harenkarspel, aan de voet van de Westfriese Omringdijk. Hier ligt tevens de ruïne van de voormalige dwangburcht “Nuwendoorn” uit de 13e eeuw van Floris V. In de pittoreske kerk van Eenigenburg worden regelmatig concerten gehouden. In de zomermaanden vinden hier “onderwegkerkdiensten” plaats. In deze kerk kan ook het burgerlijk huwelijk voltrokken worden. Aan de Kerkweg in Eenigenburg staat museum Surmerhuizen. Hier wordt het leven in en rond Eenigenburg getoond van ± 1870 tot heden.

Krabbendam
Krabbendam ligt op de route van de Westfriese Omringdijk tussen Schagen en Alkmaar. Het is een dorpje met ongeveer 150 inwoners. De geschiedenis van Krabbendam gaat terug naar de 14e eeuw. Als naam wordt Crabbendam vermeld vanaf 1321. Het dorpje bestond in die tijd uit 2 terpjes. Krabbendam eens een steunpunt voor de Graven van Holland, mede door het haventje dat Floris V daar aanlegde rond 1270 en zijn kasteel Nuwendoren vanaf 1282. Tevens was er op de plaats van het huidige Kerkpad vanaf 1100 een stenen “Huis” van de Heren van Haerlem. De Rekerdam, nu Oude Schoorlse Zeedijk genaamd, is vanaf 1264 gemaakt.

Aanvankelijk lag rond 1100 op het terrein van bouwbedrijf Dekker aan de Westfriesedijk hoek Oude Schoorlse Zeedijk al een haventje. Het geheel stond in verbinding met de toenmalige Rekere die vlak langs Krabbendam liep en in de nog niet ingepolderde Zijpe stroomde

Tijdens de invasie van Britse en Russische troepen in 1799 bleek slechts één huis tegen het geweld bestand. Het dorpje werd in 1808 weer opnieuw opgebouwd. De Gereformeerde Kerk heeft in 1846 een schuurkerkje. Het orgel uit 1765, gemaakt voor de Rooms-Katholieke schuilkerk te Diemen, werd in 1911 overgeplaatst naar Krabbendam.

Boven het dorpje ligt in noordelijke richting in Eenigenburg de ruïne van het kasteel Nuwendoorn. Dit kasteel liet Floris V na zijn overwinning op de Westfriezen bouwen (1282-1367).


Mis niets en ontvang het laatste fietsnieuws

Schrijf je in voor de nieuwsbrief